Class 10 Sanskrit Chapter 8 Question Answer - Convex Classes
Class 10 Sanskrit Chapter 8 Question Answer
Home 9 question or answer 9 Class 10 Sanskrit Chapter 8 Question Answer
Class 10 Sanskrit Chapter 8 Question Answer

Class 10 Sanskrit Chapter 8 Question Answer

by | Aug 26, 2025 | 0 comments

Class 10 Sanskrit Chapter 8 – सूक्तयः | Full NCERT Solutions, Grammar, & Exam Prep

सूक्तयः (Suktayah) from शेमुषी भाग-2 is a collection of timeless Sanskrit proverbs that reflect moral values, wisdom, and ideal conduct. These verses are short, powerful, and perfect for both board exam prep and life lessons.

पाठ परिचय (Chapter Summary)

This chapter features ethical maxims that highlight virtues like knowledge, humility, speech discipline, and wise decision-making. Each सूक्ति is a standalone gem, ideal for memorization and interpretation. The verses are inspired by the Tamil classic तिरुक्कुरल, composed by तिरुवल्लुवर, and emphasize Dharma, Artha, and Kama.

class 10th mathmatcs notes
class 10th mathmatcs notes

प्रश्न 1: एकवाक्ये उत्तरं लिखत

क्रमप्रश्नउत्तर
(क)पिता पुत्रम् बाल्ये किं यच्छति?पिता पुत्राय बाल्ये विद्याधनं यच्छति।
(ख)विमूढः कीदृशं वाचं परित्यजति?विमूढः अपक्वं वाचं परित्यजति।
(ग)अस्मिन् लोके कः एव चक्षुष्मान् प्रकीर्तितः?अस्मिन् लोके विद्वान् एव चक्षुष्मान् प्रकीर्तितः।
(घ)प्राणेश्वरः कः रक्षायाः?प्राणेश्वरः आत्मा रक्षायाः।
(ङ)आत्मनः श्रेयः इच्छन् नरः कीदृशं कर्म न कुर्यात्?आत्मनः श्रेयः इच्छन् नरः अपथ्यं कर्म न कुर्यात्।
(च)वाचं का भवति?वाचं सुसुखं भवति।

प्रश्न 2: समास निर्माण

क्रमस्थूलपदसमासपदम्समासनाम
(क)संसारं विहाय ज्ञानप्राप्तिःसंसारविरक्तज्ञानप्राप्तिःकर्मधारय
(ख)जनकं सुतात् शोकं निवारयन् दीयतेशोकनिवारकजनकःबहुव्रीहिः
(ग)तत्वशास्त्रं विवेकः न प्राप्नोतिअविवेकीतत्त्वशास्त्रज्ञःद्विगु
(घ)धर्मज्ञानं लोके परिशीलनं प्राप्नोतिधर्मज्ञपरिशीलकःतत्पुरुष
(ङ)आत्मकल्याणम् इच्छति सःआत्मकल्याणकामःबहुव्रीहिः
(च)परमार्थं अन्विष्य न कुर्यात्परमार्थान्वेषणवर्जितःनञ् तत्पुरुषः

प्रश्न 3: पाठानुसार रिक्तस्थान पूर्ति

क्रमरिक्त स्थान पूर्ति
(क)पिता पुत्राय बाल्ये महत् विद्याधनं यच्छति। अथ पिता किं तपः तेपे इत्युच्यते: कृतज्ञता।
(ख)येन वाचि चित्ते च अवक्रता यथा प्रीणाति तस्य तस्यार्थिनः: येन नृणां समत्वं भवेत्, सः महात्मा इति।
(ग)यः आत्मानं श्रेयः इच्छति सुसुखं च इच्छति, पथ्यं: अर्हति कर्म कविभिः च न वर्जयेत्।

प्रश्न 4: श्लोक संख्या-3 पर आधारित प्रश्न

क्रमप्रश्नउत्तर
(क)धर्मप्रदा वाणी का लज्जते?धर्मप्रदा वाणी असत्ये लज्जते।
(ख)मूर्खः पुरुषः का वाणीं वदति?मूर्खः पुरुषः अमधुरा वाणीं वदति।
(ग)धर्मप्रदा: कोऽईं फलं खादति?धर्मप्रदा: पुरुषः सत्यं मधुरं फलं खादति।

प्रश्न 5: मञ्जूषा प्रयोग – वाक्य में विकल्प भरना

क्रमवाक्यउत्तर
(क)विद्यालयं गच्छति।सः विद्यालयं गच्छति।
(ख)अहम् प्रथमः ध्यः।अहम् प्रथमः पाठः पठामि।
(ग)पिता वाचि च अन्नदानं एव समर्पय।पिता वाचि च अन्नदानं एव समर्पयति।

प्रश्न 6 (अ): विलोम शब्द

शब्दविलोम शब्द
पदम्अपपदम्
विमुक्तिःमन्दिः
कान्तःअकान्तः
दूरदृष्टतादृष्टिपात
आलस्यम्हठीमन
पक्षपातगौणता

प्रश्न 6 (ब): समानार्थक शब्द

शब्दसमानार्थक शब्द
प्रभातम्प्रातःकालः
श्रेयःकल्याणम्
तितिक्षासहनशीलता
सभापरिषद्
सन्ध्यासायंकालः
मुमुक्षुमोक्षकामः

प्रश्न 7: समासपद और समासनाम

विग्रहःसमासपदम्समासनाम
तत्त्वस्य निर्णयःतत्त्वनिर्णयःषष्ठी तत्पुरुषः
वाचि रतःवाचिरतःसप्तमी तत्पुरुषः
धर्मं प्रदर्शयति इतिधर्मप्रदर्शकःउपपद तत्पुरुषः
न कालःअकालःनञ् तत्पुरुषः
नयनं तस्यतस्य नयनम्षष्ठी तत्पुरुषः
महान् आत्मा यःमहात्माबहुव्रीहिः
विमुक्तः इति यःविमुक्तःबहुव्रीहिः
free notes for class 10th
free notes for class 10th

Extra Exam Preparation Questions

These are bonus questions designed to help students score higher:

सूक्तियों का भावार्थ लिखिए (2–3 lines each):

  • “वाचि चित्ते च अवक्रता”
  • “सत्यं मधुरं च वाणी”

निम्नलिखित शब्दों का समास विग्रह कीजिए:

  • धर्मज्ञः
  • आत्मकल्याणकामः
  • महात्मा

शुद्ध वाक्य बनाइए:

  • विमूढः अपक्वं वाचं वदति।
  • आत्मा रक्षायाः प्राणेश्वरः अस्ति।

शब्द रूप और धातु रूप अभ्यास:

  • “पिता” शब्द का रूप (पुल्लिंग, एकवचन)
  • “यच्छति” धातु का लकार, काल, पुरुष
class 10th free sample paper
class 10th free sample paper

निष्कर्ष (Conclusion)

Chapter 8 – सूक्तयः is more than just exam material; it’s a guide to living wisely. For CBSE Class 10 Sanskrit board prep, focus on clarity, grammar, and interpretation. These proverbs are ideal for short answers, MCQs, and value-based questions.

With this complete resource, students can confidently tackle all textbook questions, grammar exercises, and vocabulary challenges. Perfect for worksheets, blogs, and social media academic posts.

Search

Recent Blogs

How Many Attempts For NDA After 12th

How Many Attempts For NDA After 12th

by | May 1, 2026

The National Defence Academy (NDA) exam, conducted by UPSC, is one of the most prestigious gateways to join the Indian Armed Forces. Every year, thousands of students aspire to clear this exam. A common question among aspirants is: “How many attempts can I give for...