Class 10 Sanskrit Chapter 1 Question Answer - Convex Classes
Class 10 Sanskrit Chapter 1 Question Answer
Home 9 question or answer 9 Class 10 Sanskrit Chapter 1 Question Answer

Class 10 Sanskrit Chapter 1 Question Answer

by | Jul 28, 2025 | 0 comments

परिचय | अध्याय 1: शुचिपर्यावरणम्

Convex Classes Jaipur की ओर से इस अध्याय में हम प्रकृति, पर्यावरण, और जीवन के बीच गहरे संबंध को समझते हैं। यह कविता न केवल प्रदूषित महानगरीय जीवन के प्रति चिंता जताती है, बल्कि एक शुद्ध, शांत और प्राकृतिक जीवन शैली की ओर लौटने का संदेश देती है।

कवि हरिदत्त शर्मा अत्यंत भावनात्मक शैली में बताते हैं कि कैसे मनुष्य आधुनिकता की दौड़ में प्रकृति से दूर होता जा रहा है — और अब समय आ गया है कि हम फिर से वन, जल, और हरियाली की ओर देखें। इस अध्याय में शब्दों की सुंदरता के साथ पर्यावरणीय चेतना को भी समाहित किया गया है।

Read More Class 10 History Chapter 1 Question Answer

इस पाठ से छात्र:

  • संस्कृत पद्य को समझना सीखेंगे
  • पर्यावरणीय मूल्यों को अपनाना सीखेंगे
  • बोर्ड परीक्षा में 95%+ प्राप्त करने का मार्ग तैयार करेंगे

Class 10th sanskrit Chapter हिंदी व्याख्या

सभी प्रश्न उत्तर + हिंदी व्याख्या | Convex Classes Jaipur

🔹 प्रश्न-अभ्यासः (पृष्ठ 6–9)

प्रश्न 1: एकपदेन उत्तरं लिखत

प्रश्नउत्तर (संस्कृत)हिंदी अनुवाद
अत्र जीवितं कीदृशं जातम्?दुर्वहम्जीवन कठिन हो गया है
अनिशं महानगरमध्ये किं प्रचलति?कालायसचक्रम्लोहे का चक्का (वाहन) लगातार चलता है
कुत्सितवस्तुमिश्रितं किमस्ति?भक्ष्यम्भोजन अशुद्ध है
अहं कस्मै जीवनं कामये?मानवायमैं मनुष्य के लिए जीवन चाहता हूँ
केषां माला रमणीया?ललितलतानाम्सुंदर लताओं की माला रमणीय है

प्रश्न 2: संस्कृत में उत्तर लिखिए

कविः किमर्थं प्रकृतेः शरणम् इच्छति?

👉 धरातले दुर्वहम् जीवितं जातं अतः कविः शुद्धपर्यावरणाय प्रकृतेः शरणम् इच्छति। कवि कठिन जीवन से परेशान होकर प्रकृति की शरण चाहता है।

कस्मात् कारणात् महानगरेषु संसरणं कठिनं वर्तते?

👉 मार्गेषु यानानां अनन्ताः पङ्क्यः सन्ति अतः संसरणं कठिनं वर्तते। वाहनों की भीड़ के कारण चलना कठिन है।

अस्माकं पर्यावरणे किं किं दूषितम् अस्ति?

👉 वायुमण्डलम्, जलम्, भक्ष्यम्, धरातलम् च दूषितम् अस्ति। वायु, जल, भोजन और भूमि सभी प्रदूषित हैं।

कविः कुत्र सञ्चरणं कर्तुम् इच्छति?

👉 कविः ग्रामान्ते एकान्ते कान्तारे सञ्चरणं कर्तुम् इच्छति। कवि शांत और प्राकृतिक स्थानों में भ्रमण करना चाहता है।

स्वस्थजीवनाय कीदृशे वातावरणे भ्रमणीयम्?

👉 खगकुलकलरवगुञ्जितवनदेशे शुद्धपर्यावरणे भ्रमणीयम्। पक्षियों की आवाज़ से गूंजते शुद्ध वातावरण में भ्रमण करना चाहिए।

अन्तिमे पद्यांशे कवेः का कामना अस्ति?

👉 पाषाणी सभ्यता निसर्गे समाविष्टा न स्यात्, मानवाय जीवनं कामये। कवि चाहता है कि प्रकृति में कृत्रिमता न हो और मनुष्य को जीवन मिले।

Read More Class 10 History Chapter 1 Question Answer

best jee coaching in jaipur
best jee coaching in jaipur

Read More Class 10 History Chapter 1 Question Answer

अतिरिक्त अभ्यास (Expra)

संधि विच्छेद अभ्यास:

  • प्रकृतिरेव = प्रकृतिः + एव
  • स्यान्नैव = स्यात् + न + एव
  • अस्मान्नगरात् = अस्मात् + नगरात्

पर्यायवाची शब्द:

शब्दपर्यायवाची
सलिलम्जलम्
आम्रम्रसालम्
वनम्अरण्यम्
शरीरम्तनुः
कुटिलम्वक्रम्

विलोम शब्द:

शब्दविलोम
दूषितम्शुद्धम्
सुकरम्दुर्वहम्
निर्मलम्मलिनम्

समास अभ्यास:

समस्तपदसमास का प्रकार
हरिततरूणाम्कर्मधारय
धृतसुखसन्देशम्बहुब्रीहि
कज्जलमलिनम्कर्मधारय

Convex Classes Jaipur का वादा:

हम छात्रों को:

  • सरल भाषा में व्याख्या
  • व्याकरण और शब्दार्थ की गहराई से समझ
  • बोर्ड पैटर्न पर आधारित अभ्यास
  • 95%+ स्कोर की रणनीति प्रदान करते हैं
class 10th whatspp channel for free
class 10th whatspp channel for free

Read More Class 10 History Chapter 1 Question Answer

Search

Recent Blogs